Over de meeste stedelijke nederzettingen, in de huidige provincie Limburg, die voornamelijk in de 13de-14de eeuw tot stand kwamen, is nog geen historische monografie voorhanden. Wel werden de jongste tijd heel wat pogingen ondernomen om de achterstand op het vlak van de geschiedschrijving enigszins in te halen. Dit hoek kan uiteraard niet de bedoeling hebben die leemte op te vullen. Omdat het hoofdzakelijk steunt op de uitgegeven detailstudies, brengt het veeleer de stand van zaken betreffende het onderzoek naar de stedelijke geschiedenis in Limburg. De publikatie is tenslotte uitgegroeid tot een kijk- en leesboek, met een verantwoord historisch overzicht van elke stad en een selectie van bijpassende illustraties.

Het initiatief voor deze publikatie ging uit van de veertien gemeenten, die in de provincie Limburg als historische steden bekend staan, nl. de van oudsher Luikse steden Sint-Truiden en Tongeren, de Loonse steden Beringen, Bilzen, Borgloon, Bree, Hamont, Hasselt, Herk, Maaseik, Peer en Stokkem. Ook de oorspronkelijk Brabantse stad Halen, die in 1794 bij het departement van de Nedermaas werd gevoegd en zo in de latere provincie Limburg terechtkwam, en tenslotte Rekem, dat als kern van een keizerlijk graafschap vanaf het begin van de 17de eeuw urbanistisch werd uitgerust en toen ook als een volwaardige stad werd beschouwd, worden in dit boek behandeld.

Het feit dat in 1985 en 1987 enkele parlementaire initiatieven werden genomen om aan die gemeenten hun historische stadstitel terug te geven, was voor de betrokken steden een uitstekende gelegenheid om dit wetenschappelijk gefundeerd werk over de veertien historische steden in Limburg te laten verschijnen. Daartoe werd vanuit de betrokken steden een stuurgroep opgericht en werd aan de heer J. Gerits de opdracht gegeven het gewenste onderzoek te doen en voor elke stad een bijdrage te schrijven. Zo zijn de veertien historische steden in Limburg voor het eerst in een gezamenlijke publikatie verenigd.

Het Gemeentekrediet van België, rijk aan ervaring dank zij zijn merkwaardige reeks historische uitgaven, verleende zijn bijzonder gewaardeerde medewerking om de realisatie van dit boek mogelijk te maken.

De droom, die de historische steden van Limburg koesterden, is thans werkelijkheid geworden. Hij heeft gestalte gekregen in een boeiende en prachtige publikatie, die, naar ik hoop, zowel voor wat de inhoud als de illustratie en de presentatie betreft, een kostbaar naslagwerk zal blijven.