Brussel is de hoofdstad van de art nouveau.

Voor het eerste deel in een reeks, die opgevat is als een encyclopedie van de art nouveau, viel de keuze niet toevallig op de NOORDOOSTWIJK. Dit is de wijk rond de Maria-Louizasquare, de Palmerstonlaan en de squares Ambiorix- en Margareta. Het is immers de uitgelezen plek in Brussel om nog iets op te snuiven van de sfeer van de belle-époque. Meer dan in andere Brusselse stadsdelen krijgt men er de gelegenheid om kennis te maken met de art nouveau in al zijn facetten.

In bijna 100 gebouwen - 95 om precies te zijn -ontworpen door 31 verschillende architecten wordt aangetoond hoe de art nouveau in deze wijk tot bloei kwam.

Art Nouveau

Hier wordt uitgelegd hoe de vernieuwing in de architectuur en de toegepaste kunsten tot stand is gekomen en hoe baanbrekend het werk van grootmeester Victor Horta wel was. Alleen al In deze wijk bouwde hij maar liefst vier van zijn meesterwerken. Maar ook andere bekende en minder bekende architecten hebben hun "steentje" bijgedragen om de Noordoostwijk tot een van de meest representatieve art-nouveauwijken van Brussel te maken.

Wel en wee van de Noordoostwijk

Geeft de geschiedenis van de wijk en vertelt over de perikelen rond het ontstaan en de aanleg ervan en hoe het leven er rond de eeuwwisseling was. Wat deze wijk vandaag nog voor Brussel betekent wordt daarbij niet over het hoofd gezien.

Ontwerpers en hun realisaties onder de loep In het corpus van dit boek worden 95 verschillende hulzen doorgelicht. Naast de absolute meesterwerken van de art nouveau zijn er nog zoveel meer gebouwen die duidelijk de sporen dragen van die stijlrichting, maar tot op heden nog niet dat label kregen. Deze selectie wil daarom bewust een zo ruim mogelijk beeld ophangen van de art nouveau, de voorbeelden werden In functie hiervan gekozen en maken duidelijk dat deze stroming in de architectuur zeer verscheiden gedaanten heeft aangenomen en soms ook perfect samen gaat met andere typische 19de-eeuwse architec-tuurstijlen.

De art-nouveaugebouwen worden gegroepeerd per ontwerper en die volgen elkaar in alfabetische orde op.

De huizen die eenzelfde ontwerper in de wijk bouwde, worden chronologisch volgens bouwjaar geschikt en afzonderlijk besproken. Slechts In een paar uitzonderlijke gevallen worden hulzen samen besproken.

Elk gebouw krijgt een Identificatiecartouche, noem het de identiteitskaart van het pand. Daarin worden vaste gegevens ingevuld: de naam van de ontwerper, het adres van het gebouw, de naam en eventueel ook het beroep van de bouwheer, de bouwdatum - die van de aanvraag bij de stedelijke administratie, omdat die het kortst staat bij het architecturaal concept, het nummer van het bouwdossler bewaard In de stedelijke en gemeentelijke archieven. Voor de als monument beschermde gebouwen wordt de datum van het beschermingsbesluit gegeven. Dat al deze gegevens voor bijna elk gebouw konden Ingevuld worden Is het resultaat van maandenlang onderzoek. Achterhalen welke architect er achter een gebouw schuilt is niet altijd gemakkelijk. Wanneer archiefonderzoek geen opheldering brengt dan rest er nog alleen de mogelijkheid om op basis van stijlanalyse en vergelijking - zelfs vergelijking van handschriften op documenten kan daarbij helpen -tot een toeschrijving te komen. Sommige architecten hebben inderdaad zo'n sterke persoonlijke "stijl" ontwikkeld dat een goed geoefend oog in staat Is hun architectuur te herkennen. Slechts in een paar gevallen bleef de architect anoniem. Die gebouwen werden achteraan gegroepeerd onder de rubriek "onbekende ontwerpers".

Elk gebouw wordt met een sterretjescode geëvalueerd. De "vlersterrengevels" zijn ongetwijfeld de toppers van de art nouveau, de blikvangers In de wijk, maar ook de gevels die slechts één ster kregen kunnen nog verrassen door unieke art-nou-veaudetails. Die sterrencodering volgt uit een intrinsieke benadering van de art-nouveaukwalitei-ten van de gevel en is geenszins een waardebe-oordeling van de algemene architectuurhistorische en esthetische kwaliteiten.